Kế hoạch hóa gia đình là gì? Có cần thiết hay không?

Kế hoạch hóa gia đình ra đời nhằm cân bằng dân số và nâng cao chất lượng xã hội, thế nhưng không phải ai cũng biết kế hoạch hóa gia đình là gì. Hãy đi tìm câu trả lời trong bài viết sau đây nhé!

I. Kế hoạch hóa gia đình là gì?

Khi tốc độ phát triển của xã hội ngày càng nhanh, chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao thì con người càng có ý thức trong việc kiểm soát hành vi của bản thân. Kéo theo đó với đó vấn đề về sức khỏe, tâm sinh lý, giáo dục, vui chơi giải trí, tái tạo lại sức lao động càng được chú trọng hơn. Nhìn về quá khứ, từ cuối những năm 1950, Việt Nam bước vào giai đoạn bùng nổ dân số kéo theo đó là vô vàn những thách thức đòi hỏi nước ta phải đối mặt. Đòi hỏi phải có những chính sách hợp lí về kế hoạch hóa gia đình.

Kế hoạch hóa gia đình là gì

1. Khái niệm kế hoạch hóa gia đình?

Kế hoạch hóa gia đình được xem là quá trình mà các cặp vợ chồng chủ động trong việc kiểm soát khả năng sinh sản cũng như điều chỉnh con số và khoảng cách sinh con.

Cốt yếu của kế hoạch hóa gia đình là việc sử dụng các biện pháp tránh thai một cách chủ động, an toàn và hợp lí nhằm hạn chế việc có thai ngoài ý muốn , kiểm soát tình trạng sinh con, số lượng con theo ý muốn của các cặp vợ chồng một cách khoa học nhất. Kế hoạch hóa gia đình giúp phụ nữ giảm nguy cơ mắc bệnh sau khi sinh, bảo vệ sức khỏe vợ chồng, đảm bảo cho những đứa trẻ chào đời trong tình trạng đầy đủ vật chất lẫn tinh thần, ổn định dân số của quốc gia, xây dựng một xã hội phát triển bền vững.

2. Dân số kế hoạch hóa gia đình là gì?

Với mỗi quốc gia, vấn đề về dân số – kế hoạch hóa gia đình được xem là vấn đề then chốt quyết định sự tồn vinh cũng như sự phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Tùy vào tính chất của mỗi quốc gia, quy mô dân số già – trẻ khác nhau mà chính phủ ban hành các chính sách về kế hoạch hóa gia đình cho phù hợp nhằm cân bằng dân số, phát huy tối đa nguồn nhân lực hiện có tại quốc gia đó.

Những quốc gia tại thời điểm có tốc độ dân số tăng nhanh, ngoài những ưu điểm như: nguồn nhân lực dồi dào, thị trường tiêu dùng rộng lớn, tại chỗ tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, họ phải đối mặt với vô vàn các vấn đề phát sinh: tại một thời điểm nhất định, khi mà tốc độ dân số tăng quá nhanh đến mức không thể kiểm soát, tình trạng thừa lao động, thiếu việc làm xảy ra trầm trọng. Kéo theo đó là cả xã hội phải gánh chịu một phần chi phí lớn, phát sinh từ những người thất nghiệp, tệ nạn xã hội gia tăng, mức độ ô nhiễm môi trường ngày càng lớn. Từ đó, nền kinh tế bước vào thời kỳ suy thoái, chất lượng cuộc sống giảm sút khiến người dân gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.

Dân số kế hoạch hóa gia đình

Bên cạnh đó, hiện tượng dân số già cũng gây áp lực không kém lên các nước phát triển. Đây cũng là mối quan tâm của người dân Việt Nam trong vài năm trở lại đây. Hiện tượng dân số già dẫn đến nhiều hệ lụy khác nhau: nguồn nhân lực của quốc gia vào mức khan hiếm, già hóa dân số khiến thời gian nghỉ hưu tăng lên, gia tăng áp lực về các hệ thống y tế, khám chữa bệnh và nguồn trợ cấp lương hưu. Gánh nặng kinh tế đè lên những lao động trẻ, nền kinh tế dần dần bị bão hòa hoặc chậm phát triển.

Những vấn đề trên đòi hỏi cấp bách mỗi quốc gia, mỗi khu vực có những chính sách kế hoạch hóa gia đình sao cho phù hợp với tính chất và yêu cầu. Bên cạnh đó, cần đề ra các mục tiêu hành động cho toàn dân vì sự phát triển thịnh vượng của xã hội.

3. Các thuật ngữ tiếng anh về kế hoạch hóa gia đình

Vậy các thuật ngữ về kế hoạch hóa gia đình trong Tiếng Anh là gì? Nếu bạn muốn tìm hiểu về chính sách kế hoạch hóa gia đình ở các nước trên thế giới, hãy cập nhật ngay những thuật ngữ sau:

  • Birth-control / Family planning: Kế hoạch hóa gia đình
  • To practise birth-control: Thực hiện kế hoạch hóa gia đình
  • Population explosion/ Overpopulation : Bùng nổ dân số
  • Population policy: Chính sách dân số
  • To curb/ check/ control/ rein population boom/ explosion: Kiểm soát sự bùng nổ dân số
  • Abortion: Tình trạng nạo phá thai
  • Teen prenancy: Mang thai vị thành niên4
  • Start a family: trở thành cha mẹ lần đầu tiên
  • Be in the family way: có thai, sắp sinh em bé
  • Small nuclear family: gia đình hạt nhân ( gia đình gồm bố mẹ và con cái )
  • Large extended family: gia đình nhiều thế hệ
  • Childbearing and rearing: Sinh đẻ và nuôi dưỡng con cái
  • Children’s upbringing/ nuture: giáo dục trẻ
  • Family background: Nền tảng gia đình

II. Lợi ích của kế hoạch hóa gia đình

Phải chăng chúng ta thường nghe nói đến các chính sách, biện pháp của kế hoạch hóa gia đình nhưng luôn mang trong mình câu hỏi: “ Lợi ích của kế hoạch hóa gia đình là gì?”. Hãy cùng nhau tìm hiểu để có câu trả lời một cách khoa học về nó nhé!

1. Biện pháp bảo vệ sức khỏe:

Theo nghiên cứu của Giáo sư Hoài Đức và các đồng nghiệp của bà cho thấy: tại Việt Nam, tình trạng nạo phá thai ở trẻ vị thành niên ở mức cao so với các nước trong khu vực và đứng thứ 5 trên toàn thế giới. Khoảng hơn 300.000 nữ giới từ độ tuổi 12-19 nạo phá thai. Đây là con số đáng báo động thể hiện việc cấp bách và cần thiết của chính sách kế hoạch hóa gia đình.Thực hiện kế hoạch hóa gia đình

Kế hoạch hóa gia đình tác động lớn đến lợi ích sức khỏe của mỗi công dân: hàng trăm nghìn người không phải bỏ mạng vì sinh nở, hàng triệu ca phá thai được phát hiện và ngăn chặn hiệu quả, trẻ em có điều kiện sống đầy đủ về tinh thần và vật chất. Ngoài ra, kế hoạch hóa gia đình giúp người phụ nữ chủ động hơn trong việc phòng tránh rủi ro khi mang thai, làm giảm vấn đề nạo phá khi có thai ngoài ý muốn, phòng tránh triệt để virus HIV/AIDS.

2. Nâng cao chất lượng cuộc sống:

Kế hoạch hóa gia đình là “chìa khóa vàng” để ổn định quy mô dân số, giúp các cặp vợ chồng chủ động trong việc lập kế hoạch sinh con cũng như phòng tránh thai hợp lí, đảm bảo nguồn lực kinh tế gia đình, chọn lựa thời điểm phù hợp để chào đón những thiên thần nhỏ của mình, dành mọi điều tốt đẹp nhất đến cho con. Mỗi công dân nhận thức rõ về kế hoạch hóa gia đình và thực hiện đúng quy định trên sẽ góp phần xây dựng một xã hội văn minh, công bằng và thịnh vượng.

III.  Thực trạng của kế hoạch hóa gia đình ở Việt Nam

  • Giai đoạn sau năm 1950

Thời gian này Việt Nam có tốc độ tăng trưởng dân số chóng mặt, đạt sấp xỉ 29 triệu người trong năm 1955. Nhận thấy hệ lụy của việc gia tăng dân số vượt mức, vào ngày 26/12/1961 thủ tướng Phạm Văn Đồng ban hành chính sách “sinh đẻ có hướng dẫn”. Việt Nam tự hào là quốc gia châu Á đầu tiên vận động sinh đẻ theo kế hoạch. Việc làm trên mang lại một kết quả ban đầu đáng khích lệ: tỷ lệ gia tăng dân số đã giảm từ 3,8% trong năm 1961 còn 2,5% trong năm 1975.

  • Giai đoạn sau 1975

Khi đất nước dành lại được độc lập, chính phủ bắt đầu vận động tuyên truyền và có chính sách khen thưởng – phạt. Những gia đình có 2 con được cấp đất, cấp nhà. Gia đình có 3 con thì không thể nhập hộ khẩu nội thành… Gia đình nào vượt mức số lượng con sẽ bị các cơ quan chức năng trực tiếp có hình thức xử phạt chính đáng. Tỷ lệ tăng trưởng dân số giảm đáng kể từ 2,4% năm 1975 xuống còn 1.9% năm 1990.

  • Giai đoạn 1990 – 2000

Nhận thấy những chính sách hiện tại vẫn chưa đủ “lực” để tác động nhằm đạt chỉ tiêu ổn định dân số. Từ năm 1990 đến 2000, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương khóa 5 đề ra mục tiêu: “Thực hiện gia đình ít con, khỏe mạnh tạo điều kiện để có cuộc sống ấm no, hạnh phúc”, “Mỗi gia đình chỉ có 1 hoặc 2 con”. Tổng tỷ suất sinh giảm nhanh từ 3,8% trong năm 1991 xuống còn 2,3% năm 2000, thấp hơn 0,6% con so với mục tiêu 2,9%.

  • Giai đoạn 2003 – 2009

Từ năm 2003, Chính phủ Việt Nam nới lỏng về chính sách kế hoạch hóa gia đình, cho phép các cặp vợ chồng tự do quyết định số lượng con. Nhưng trong năm 2009 quy định này được sửa lại thành “Mỗi cặp vợ chồng nên có 1-2 con”. Thời kỳ này nước ta đạt “Dân số vàng”.

  • 2009 đến nay

Thời kỳ ấy không kéo dài được bao lâu thì năm 2011 nước ta phải đối mặt với tình trạng dân số già. Cuối năm 2017, dân số nước ta đạt khoảng 95,4 triệu người tránh sinh hơn 27 triệu người. Tuy nhiên nhận thấy tình trạng giảm sinh tại những thành phố lớn, lo ngại mức sinh có thể xuống quá thấp, các chuyên gia đề nghị nới lỏng, thậm chí có thể bỏ quy định sinh 2 con trước khi quá muộn.

Dù có sự tác động nhiều hay ích thì vẫn không thể phủ nhận tầm quan trọng của các chính sách kế hoạch hóa gia đình đối với các quốc gia trên thế giới. Hiểu được chính sách kế hoạch hóa gia đình là gì và chấp hành nghiêm chỉnh sẽ giúp nền kinh tế – xã hội đất nước đó phát triển bền vững.

 

11

Không có bình luận

Viết phản hồi